Amsterdam roept flitsbezorgers halt toe: voorlopig geen nieuwe ‘dark stores’

Amsterdam voert per direct een verbod in op de opening van nieuwe ‘dark stores’, om te voorkomen dat de stad de controle verliest over de onstuimige groei van flitsbezorging. ‘Airbnb en Uber hebben bewezen: zonder regels loop je achter de feiten aan.’

Via een voorbereidingsbesluit, dat donderdag van kracht is geworden, verbiedt wethouder Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ordening) een jaar lang de vestiging van nieuwe dark stores binnen de gemeentegrenzen van Amsterdam. De gemeenteraad stemde daar woensdag in het geheim al mee in, om te voorkomen dat bezorgbedrijven vóór de inwerkingtreding van het verbod nog snel enkele nieuwe huurcontracten zouden afsluiten.

Een voorbereidingsbesluit is een planologisch paardenmiddel, dat volgens Van Doorninck in dit geval noodzakelijk is omdat de groei van de branche anders uit de hand loopt. Het verbod geldt een jaar. Die periode hebben ambtenaren nodig om een specifiek bestemmingsplan voor deze branche te maken. “Het tempo waarin wij beleid kunnen maken, verhoudt zich niet tot het vestigingstempo van nieuwe dark stores.”

Veel overlast

Dark stores zijn de uitvalsbases van boodschappenbezorgers zoals Gorillas, Flink, Zapp of Getir, die klanten beloven hun bestelling binnen enkele minuten af te leveren. Deze distributiepunten zijn meestal gevestigd in panden in woonwijken, vanwege de nabijheid van de klanten. Ze brengen veel overlast met zich mee; niet alleen vanwege leveranciers die dagelijks nieuwe voorraad afleveren, maar ook vanwege de groepjes rondhangende bezorgers en hun fietsen of scooters die vaak buiten op de stoep wachten op de volgende rit. 

Begin dit jaar waren er rond de dertig dark stores gevestigd in Amsterdam. “Hoeveel het er nu zijn, twee weken later, weet ik niet precies want het gaat echt heel erg snel,” zegt de wethouder. 

Recent kwamen bewoners van de Frederik Hendrikbuurt in opstand tegen een dark store van Zapp die veel overlast veroorzaakte, waarop stadsdeel West aankondigde te zullen handhaven via het bestemmingsplan. In panden zonder retailbestemming beloofde West geen dark stores meer toe staan. Dat laat alsnog veel ruimte voor dark stores in gebouwen die juridisch wél geschikt zijn, bijvoorbeeld op het Van Limburg Stirumplein, waar Flink recent een vestiging opende waartegen de gemeente machteloos is. 

Apart bestemmingsplan

Daarom gaat Van Doorninck een apart bestemmingsplan maken voor dark stores, zoals er ook voor supermarkten speciale vestigingsregels gelden. Hierdoor kunnen de verdeelpunten in de toekomst alleen gevestigd worden op plekken die de gemeente expliciet geschikt heeft bevonden. “We gaan voorwaarden opstellen die de overlast moeten beperken. Zo zullen dark stores in de toekomst in ieder geval niet in woonwijken mogen komen,” kondigt Van Doorninck aan. 

De wethouder bevestigt dat daardoor het businessmodel van flitsbezorgers – boodschappen binnen tien minuten bezorgd – onder druk kan komen te staan. “We wegen alle belangen mee, maar er gaat wel wat veranderen,” zegt de wethouder. 

Een moratorium op de opening van nieuwe dark stores zo lang als de gemeente nodig heeft om nieuw beleid te maken is ‘best een heftig middel’, zegt Van Doorninck. Die harde aanpak is mede ingegeven doordat de gemeente eerder al verrast werd door de opkomst van nieuwe branches in de platformeconomie, die binnen korte tijd grote impact hadden op de stad. Bij de introductie van Airbnb (hotelkamers aan huis) en Uber (taxi’s via een app) greep de gemeente niet in, of pas veel later, met veel overlast tot gevolg. “Ik heb geen moreel oordeel over flitsbezorging, maar zonder regels loop je achter de feiten aan.” 

De dark stores die nu in de stad gevestigd zijn blijven vooralsnog in bedrijf, mits de betreffende panden een retailbestemming hebben. De handhaving op overlast rond deze locaties wordt opgevoerd.