Al 13 jaar twijfels over het rampdak

stadiondrama instorting

Was de constructie van het dak van het stadion van AZ te licht uitgevoerd om kosten te besparen? Tijdens de bouw in 2005 was er al flinke discussie over de stevigheid van het dak.
Het dak van het stadion is over een lengte van zeker 20 meter op de tribunes beland. ©ANP

Komende week besluit de Onderzoeksraad voor Veiligheid of er een uitgebreid onderzoek komt naar de oorzaak.

De ravage is enorm, maar niemand raakte gewond. Het eerste elftal trainde binnen vanwege de storm. Maar voor het handjevol AZ-fans dat zich zaterdagavond heeft verzameld bij het stadion voelt het wel als een ramp. Tien jaar geleden verkeerde AZ in de zevende hemel. De Alkmaarse club van bankier Dirk Scheringa was landskampioen. Er stond een nagelnieuw stadion. Nu ligt er 30 meter dak op de tribune. Door de harde wind vallen stukken van het gehavende dak op de desolate parkeerplaats.

,,Dat dak is een spaghetticonstructie. Ik verwacht al 13 jaar dat het zou instorten'', zegt bouw- en brandexpert Ynso Suurenbroek. Toen het stadion werd gebouwd, in 2005-2006, was hij docent aan de Universiteit Twente en buitengewoon lid van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hij hield destijds op verzoek van de brandweer Alkmaar de bouwvergunning tegen het licht. Toenmalig brandweercommandant Henny Foederer twijfelde aan de brandveiligheid. Er waren pittige discussies tussen brandweer en gemeentebestuur, maar uiteindelijk verdween het kritische rapport van Suurenbroek in een la. Er werden geen strengere eisen gesteld aan de constructie om de brandwerendheid te verhogen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Suurenbroek is niet verbaasd dat het dak het alsnog heeft begeven. ,,Met de extra belasting van de zonnepanelen die een paar jaar geleden zijn aangebracht en harde wind vanuit een bepaalde hoek, met onderdruk en bovendruk, krijg je dit. Maar dat gebeurt alleen als de constructie vanaf het begin te zwak is. Die voldeed niet aan de eisen van het bouwbesluit en niet aan de eisen van de brandveiligheid. Er was in die tijd een hoop gerommel met de controle door de gemeente. De gemeente, dat durf ik gerust te zeggen, werd aangestuurd door Dirk Scheringa.''

De wil van de toen machtige DSB-bankier was wet in Alkmaar, schetst Suurenbroek. ,,Scheringa huurde allerlei aannemers in. Onderaannemers gingen failliet en moesten een skybox kopen voor ze überhaupt aan het werk mochten. Dat waren de verhalen die je hoorde. Wat doe je als het niks mag kosten en je niet kunt verdienen met minder uren werk? Dan zoek je het in het materiaal. Dunner, lichter, goedkoper, minder kwaliteit. Er gingen zelfs geruchten over partijen afgekeurd staal.'' Het had volgens Suurenbroek 'miljoenen euro's' extra gekost om het dak wél voldoende sterk te maken. Het stadion kostte destijds rond de 40 miljoen euro.

Scheringa - in de bouwjaren eigenaar en voorzitter van AZ en zijn DSB-bank was hoofdsponsor - wijst de beschuldiging van de hand. ,,Ik herken me daar niet in. Het stadion is getekend door een vooraanstaand architect. Het is door bouwkundigen goedgekeurd, ik heb er zelf geen verstand van, de gemeente liep mee of alles klopte conform bouwvoorschriften.''

Ook de suggestie dat Scheringa destijds het bouwproces vooral op prijs stuurde, wijst hij van de hand. ,,Dit gaat toch nergens over? Je vraagt offertes aan en je gaat met een aannemer in zee. Je neemt iets aan voor een bepaalde som. En dan heb je er geen invloed meer op.''

Aannemer Midreth bouwde met hulp van veel ingehuurde onderaannemers het stadion. Toenmalig Midreth-directeur Joop Leliveld heeft geen idee waarom het dak zaterdag instortte. Hij zegt dat er 'conform alle bouwvoorschriften en conform alle goedgekeurde tekeningen en berekeningen' is gebouwd. ,,Wij hebben geen bezuinigingen toegepast. Als je zoiets bouwt, moet het allemaal kloppen, anders mag het echt niet.'' Midreth ging in 2011 failliet.

Andries Broersma was als hoofdingenieur betrokken bij het ontwerp van het stadion. Totdat Scheringa en Midreth vonden dat ze wel zonder zijn bureau konden. Het ontwerp werd door een andere door Midreth ingehuurde ingenieur 'geoptimaliseerd'. Met andere woorden: er moest zo'n 10 miljoen euro bezuinigd worden. Broersma werd door de gemeente Alkmaar gevraagd om toezicht te houden op die megabezuiniging. ,,Bij de optimalisatie zat men tegen de grens van de wet. Maar het mocht'', zegt hij. Volgens Broersma moet er een bouwfout zijn gemaakt, een fout bij het monteren van de staalconstructie. Hij ontkent dat het stadion niet robuust genoeg was.

Voetbalclub AZ en de gemeente kunnen nog niets zeggen over de oorzaak. ,,We gaan nu eerst onderzoek doen en dan hopen we zo snel mogelijk met antwoorden te kunnen komen'', zegt de woordvoerder.

VVD-Tweede Kamerlid Daniel Koerhuis wil een Kamerdebat over hoe het kon gebeuren. ,,Ik ben erg geschrokken. Het is een relatief nieuw stadion", aldus de VVD'er, die met minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) om tafel wil. ,,Er hadden tientallen doden kunnen vallen."

Kijk op de site bij /video Beelden van het ingestorte stadiondak