Actrices Halina Reijn (45), Carice van Houten (44) en Maaike Neuville (37) schitteren samen in ‘Red Light’: “De prostitutiewereld is minder zwart-wit dan we denken”

Drie vrouwen. Drie geschiedenissen. Drie verschillende dromen, ambities en angsten. Maar dan, plots vervlechten hun levens zich met elkaar. Het is, op z’n allerkortst, de samenvatting van de VTM-reeks Red Light. Een zinderende, donkere, zwoele en bij momenten gewelddadige tv-reeks tegen de achtergrond van vrouwenhandel en prostitutie. Leading ladies Halina Reijn (45), Carice van Houten (44) en Maaike Neuville vertellen aan onze reporter wat de serie voor hen betekent:  “Red Light is een reeks over vrouwen, door vrouwen en verteld vanuit een vrouwelijk perspectief.”
©Janey Van Ierland

“Wat vond je ervan?” Drie paar ogen keken me vragend aan, die middag in Amsterdam. Ik had kort voordien de eerste aflevering van Red Light te zien gekregen en de drie paar ogen speelden een hoofdrol in de reeks over vrouwenhandel en prostitutie die vanaf 4 december op Streamz te zien zal zijn. De reeks werd al overladen met prijzen op de filmfestivals van Cannes en het Nederlands Film Festival. Carice van Houten is Sylvia, een prostituee, en werkt samen in een bordeel met haar vriend/pooier. Halina Reijn speelt Esther, een bekende sopraan uit een welgesteld milieu, en Maaike Neuville is Evi, een gedreven politieagente die een grote zaak probeert te combineren met haar gezinsleven. 

“Ik vrees”, antwoordde ik, terwijl ik niet goed wist naar welk van de drie paar ogen ik nu precies moest kijken, “dat ik een paar korte nachten tegemoet ga wanneer de reeks in z’n geheel te bekijken zal vallen.” De drie paar ogen lichtten op van tevredenheid. “Maar wat vóélde je erbij”, vroeg Halina Reijn. Ik zette me schrap en antwoordde volledig naar waarheid: 

Ik voelde me een beetje een voyeur, die stiekem kijkt naar die duistere wereld áchter de tippelramen. En bij het geweld voelde ik me een tikje beschroomd – het is wel erg in your face.

Halina Reijn: “Nou, die duistere wereld krijg je ten overvloede te zien, hoor. Aan stiekem gegluur doen we niet (lacht). En het geweld, dat valt nog mee – er zijn op Netflix hardere reeksen te zien. Maar je kan moeilijk over vrouwenhandel vertellen zónder het geweld te tonen dat er altijd bij komt.”

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Maaike Neuville: “Herinner je je de scène in De Twaalf, waarbij mijn op het eerste gezicht perfecte man mij in de keuken nogal hardhandig bedreigt : dat was ook gewelddadig.”

Carice van Houten: “Ik vind het wel grappig dat uitgerekend een Vlaming vindt dat wat we tonen zo gewelddadig is. De reeksen die jullie maken, zijn meestal veel rauwer, extremer en radicaler dan wat we in Nederland gewend zijn op televisie.”

Zegt een actrice die in Game of Thrones speelt.

Carice: “Haha, dáár vloeit ook wel wat bloed, ja.”

Halina: “Ik vind dat je het verschil tussen Nederland en België bovendien zíét in hun televisieseries. Rij je over de snelweg in Nederland, ziet alles er clean en perfect uit. Steek je de grens over, dan wordt alles een mysterieus rommeltje.”

Carice: “In België is alles chaotischer. Gevaarlijker. Donkerder. Grimmiger.”

Halina: “En dat is een véél vruchtbaardere bodem voor drama dan het afgelikte Nederland, toch?”

Halina, behalve dat je ook een hoofdrol speelt, heb jij de reeks mee geschreven. Wat was de grote inspiratiebron?

Halina: “Zeven jaar geleden al hadden we dit idee – een reeks over vrouwen, door vrouwen en verteld vanuit een vrouwelijk perspectief. Dat is de reden waarom we ook met het productiehuis Man-Up zijn begonnen: om eindelijk eens andere dingen dan de typisch mannelijke fictie te maken. En in Amsterdam hebben we de Wallen, natuurlijk. Dat lijkt een soort Disneypark midden in de stad, waar meer toeristen dan klanten naar de meisjes komen kijken, maar het staat natuurlijk ook symbool voor vrouwen die in sommige gevallen gedwongen worden om er achter de ramen te staan. Dat vonden we wel een mooi uitgangspunt voor een dramareeks.”

©Janey Van Ierland

Wat is ‘het vrouwelijke perspectief’ precies? Want ik ben nu eenmaal zo’n typische heteroseksuele blanke man van middelbare leeftijd.

Halina: “Matroesjka’s, om een reeks te noemen, is het perfecte tegenvoorbeeld – een gewéldige serie, hoor. Maar echt gemaakt door mannen, met mannen in de hoofdrol. Zo worden al een miljoen jaar films en tv-series gemaakt, dus vinden wij dat het tijd werd voor iets anders. Dus om te beginnen: Red Light is gecreëerd door vrouwen en vrouwen spelen de hoofdrollen.”

Dat was in Clan ook al zo, en daar ging het niet over ‘het vrouwelijke perspectief’. Dat was gewoon een waanzinnig goeie serie, met een sterk en spannend verhaal, gemaakt door een vrouwelijke regisseur en met vrouwen in de hoofdrol.

Halina (zet zich recht): “Ik snap wat je zegt, maar misschien heb je onder een steen geleefd of misschien heb je in de gaten dat er een wereldwijd proces aan de gang is dat ons allen uit een eeuwenlange slaap haalt. Iemand die zich daar bewust van is, noem je ook wel woke.”

©Janey Van Ierland

Woke?

Halina: “Woke – ‘wakker’ in het Engels – betekent dat je je ervan bewust bent dat de witte heteroseksuele man sinds de Verlichting het ijkpunt is geweest. Niet alleen voor de witte heteroseksuele man zélf, maar voor ieder ander wezen – van giraf tot vrouw, zeg maar. Ik ben ook op die manier geconditioneerd in mijn kijk op de wereld. Jij eveneens, maar omdat jij een witte heteroseksuele man bent, vind je dat niet raar.”

Carice: “Een goed voorbeeld om dat te illustreren is dit: alle geneesmiddelen worden gemaakt voor mannen-
lichamen, en vrouwen krijgen dat gemakshalve ook. Daardoor hebben vrouwen met hartproblemen al tientallen jaren lang verkéérde medicijnen gekregen, omdat een vrouwenlichaam nu eenmaal niet hetzelfde is als een mannenlijf.”

Maaike: “Je merkt het vooral in de psychologie van de personages. De vrouwen die wij spelen, zijn geen perfecte vrouwen. Ik zal zelfs meer zeggen: ze zijn het omgekeerde van perfecte vrouwen. Ze hebben hun kwaliteiten, maar net zo goed hun kwalen. Ze hebben mooie kanten, maar net zo goed zijn er dingen die ze helemaal niet kunnen. Ze zijn genuanceerd.”

Ik heb nu al wel wat vrou­wen­rol­len gespeeld die door mannen zijn geschreven en vaak denk ik: ‘Dit klopt niet helemaal.’

Maaike Neuville

Ik vond vooral dat de vrouwen in Red Light heel écht waren, waarschijnlijk net omdat ze zo genuanceerd zijn en allesbehalve perfect – zoals alle vrouwen die ik ken, eigenlijk.

Maaike: “En omdat de rollen door vrouwen zijn geschreven. Ik heb nu al wel wat vrouwenrollen gespeeld die door mannen zijn geschreven en vaak denk ik: ‘Dit klopt niet helemaal.’ Omdat een man nu eenmaal geen vrouw is en sommige dingen níét weet over vrouwen. Sommige regisseurs – en Wouter Bovijn, met wie ik zowel in Red Light als in De Twaalf werkte – hebben daar wel oren naar, als ik opwerp dat ik als vrouw mijn personage zus of zo zou interpreteren en dat het dan realistischer zou zijn.”

Halina: “Het gaat erover dat mannen al generaties lang in machtsposities zitten en vinden dat ze in de plaats van vrouwen moeten denken. Dat hebben jullie in België nog iets meer naar mijn idee dan in Nederland.”

Wij hebben al een vrouwelijke premier gehad, Nederland nog niet.

Halina: “Touché (lacht). Maar zeker in de film- en tv-wereld is dat nog al te vaak het geval. En dat is een probleem, want als je als meisje naar films en series kijkt en je ziet vrouwen alleen maar als moeder, maagd of hoer, dan ga je op den duur denken dat vrouwen alleen maar moeder, maagd of hoer kunnen worden.”

Ik las dat jullie – of toch Halina en Carice – tijdens de onderhandelingen over Red Light met de producenten mee aan tafel zaten. En dat iemand – uiteraard een blanke heteroseksuele man – zei dat jullie maar “even de oren moesten dichthouden, want we gaan het over de centen hebben.”

Halina: “Helemaal waar. Het was wel aan het begin van het proces – meer dan zeven jaar geleden dus. Sindsdien zijn mannen wel banger geworden (lacht).”

Carice: “Nu zou níémand dat nog durven zeggen.”

Zijn jullie met die man blijven samenwerken?

Halina: “Tuurlijk.”

Carice: “Het was ook helemaal niet uit kwade wil dat hij zoiets zei. Het kwam uit miljoenenoud mannelijk DNA.”

Stel als man jezelf en je eigen gedrag in vraag en alles komt goed. Dat is het toppunt van eman­ci­pa­tie

Maaike Neuville

Ik vind het als man toch bijzonder verwarrend, hoor. Wanneer kan je nog lonken naar een vrouw, zonder het risico te lopen voor seksist uitgescholden te worden?

Maaike: “Maar dat is het net! Stel jezelf en je eigen gedrag in vraag en alles komt goed. Dat is het toppunt van emancipatie: een man die zich afvraagt of het wel oké is hoe hij vrouwen benadert, in welke situatie dan ook.”

Halina: “Je kan ook gewoon met een vrouw práten, zonder dat je haar meteen tot een seksobject verengt.”

Carice: “Maar tegelijk een galante man blijven. De deur openhouden. De stoel aan tafel aanschuiven. Lijkt me allemaal niet zo lastig, toch?”

©Janey Van Ierland

Tijd voor een pauze, vinden we. Er is thee en koffie en vers fruit en slagroomtaartjes. Op de Prinsengracht, tussen scheve platanen en nog schevere rode straattegels, tuft een toeristenbootje voorbij. «Wedden dat ze straks, wanneer het donker wordt, naar de Wallen gaan?», zegt Halina. Dat zo’n hoerenbuurt nog altijd een baken van ongebreideld machismo is, opper ik. Want omgekeerd, met mannen in kleine slipjes achter ramen en vrouwen die keurend kijken en afdingen op de prijs, bestaat het niet – zelfs niet in Amsterdam.

Halina: “Natuurlijk is de Red Light District een superinteressant biotoop. Daar is het tenminste duidelijk, zou je kunnen zeggen. Daar is seks niets meer dan een economische transactie. Maar aan de andere kant is het vreselijk onduidelijk. Is zo’n vrouw achter het raam een happy hooker, die het voor het geld doet en lol heeft en haar zaakjes prima voor elkaar heeft? Of wordt ze gedwongen om met de ene na de andere man seks te hebben?”

We moesten het niet eens verzinnen: de realiteit overtreft de fictie altijd

Halina Reijn

Jullie hebben voor Red Light research gedaan in de prostitutiewereld. Wat heb je geleerd?

Halina: “Dat het een heel complexe wereld is. In Amsterdam is de discussie nog altijd niet gaan liggen: moet de stad zo’n buurt nog willen en als een toeristische hotspot promoten? In Zweden bestraffen ze de hoerenlopers, niet de hoeren. Je kan het niet bannen, al zou je het willen.”

Carice: “Er waren wel vrouwen die vertelden dat sommige van hun klanten alleen maar zitten te praten. Ga dan naar een therapeut, lachten ze.”

Halina: “Die wereld is ook veel minder zwart-wit dan wij denken. Niet alle mannen in die wereld zijn slecht. Niet alle vrouwen zijn slachtoffer.”

Maaike: “Dat zit ook in de reeks. Mijn personage, Evi, is politieagente en stelt zich de vraag over Sylvia, het personage van Carice: ‘Is zij nu het slachtoffer of net zo goed een dader?’”

Carice: “Sylvia is de bedrijfsleider, maar werkt tegelijk nog altijd een aantal vaste klanten af. Maar ze is ook niet meer het paradepaardje, en dat schuurt ook heel erg.”

Maaike: “Ik sprak met Willem Hendriks, politieagent bij de dienst Mensenhandel in Brussel. Hij zei dat de mensen die macht hebben in het West-Afrikaanse milieu de vrouwen zijn. Ze waren vroeger zelf prostituee, hebben zich daarna opgewerkt tot madam en gaan dan vervolgens zélf meisjes uitbuiten op de manier waarop zij ooit uitgebuit zijn.”

Carice: “Op zo’n verhaal is het personage van Sylvia gebouwd. Je ziet inderdaad vaak dat zo’n prostitutie-
netwerk een spinnenweb van machtsstructuren is, met meisjes die gunsten kunnen verdienen bij hun pooier door andere meisjes te verklikken.”

Halina: “We hebben bij het schrijven ook met pooiers en mensenhandelaars gesproken. Sommige verhalen die ze vertelden en wat we zelf hebben gezien, zitten zó in de reeks. Veel hoteleigenaars wéten volgens mij niet eens dat een bende een kamer huurt en er drie weken vijftien meisjes neerzet die de vreselijkste dingen moeten doen. We moesten het niet eens verzinnen: de realiteit overtreft de fictie altijd.”

Tot slot: jullie productiehuis heet ‘Man Up’ - verman je, in het Engels. Waarom die naam?

Halina: “De serieuze kant is dat we tegen onszelf zeiden dat we het heft in eigen handen moesten nemen om prachtige vrouwenrollen te creëren in plaats van erover te zeuren. Tegelijk vonden we het wel grappig dat ‘vermannen’ zoveel betekent als moed vatten en sterk staan. Alsof vrouwen dat niet kunnen.”

Maaike: “Kunnen we daar geen campagne voor voeren, om de term ‘vervrouw je’ in te voeren?”

Wie zijn ze?

> Carice van Houten
• Nederlandse actrice en zangeres, onder meer bekend van de film Valkyrie en van haar rol als Melisandre in Game of Thrones
• woont samen in Amsterdam met acteur Guy Pearce, die ze ontmoette op de set van de film Brimstone. Samen hebben ze een zoontje, Monte (4).

> Halina Reijn
• Nederlandse actrice en schrijfster, debuteerde in 2019 als regisseur van de film Instinct, waarin Carice van Houten de hoofdrol speelt 
• richtte met Carice het productiehuis Man-Up op 
• is samen met voetbalanalist Daniël de Ridder 

> Maaike Neuville
• Belgische actrice, regisseur en schrijfster, bekend van de series De Dag, De Twaalf en Van vlees en bloed en de film All of Us
• gaat het boek Julian van Fleur Pierets verfilmen
• is samen met regisseur Bas Devos. Samen hebben ze een dochter, Niko (5).