Achthonderd stuks vee per Limburgs gezin: ‘En wij blijven zitten met het stof en de stront’

In de aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten, proeft Hans Marijnissen de regionale thema's. Vandaag aflevering 2: Krijgt Limburg er nog meer geiten bij?
Cor de Nijs heeft op zijn gerestaureerde boerderij zelf ook dieren: een paard en een hond. ©Roos Pierson

Het land ligt open rond het Limburgse Leveroy, een kerkdorp van de gemeente Nederweert. De akkers waarop in de zomer de mais pronkt, reiken nu omgeploegd tot aan de horizon. Bemodderde weggetjes kronkelen van boerderij naar boerderij. Het rode autootje van de postbode passeert. "Het líjkt hier rustig", zegt Cor de Nijs, die zich jaren geleden met zijn gezin terugtrok in een gerestaureerde boerderij. "Maar per inwoner leven hier maar liefst tweehonderd kippen, varkens en geiten. Bij een standaard gezin staan er dan achthonderd dieren in de voortuin en bij de buren links en rechts ook. Dat betekent dat als de staldeuren in deze streek worden geopend, alle wegen vol vee staan. Je komt er met de auto niet meer door."

©08-01-2018_Roos_Pierson_Cor_de_Nijs_Leveroy_Limburg_met_Eigen_Paard_Hond_Bruin_Gijsje_en_Zwart_Jack8

De Nijs heeft de afgelopen 25 jaar de intensieve landbouw in de regio sterk zien toenemen. Links ligt op achthonderd meter van hem een geitenboerderij, rechts op vier kilometer de volgende. In een jaar tijd steeg het aantal geiten in Limburg van 31.000 naar 43.000. "Samen met alle kippen en varkens is Nederweert inmiddels de meest vervuilde streek van Nederland. We zijn de fijnstofgemeente van Nederland." In het verderop gelegen Stramproy heeft 10 procent van de bewoners Q-koorts onder de leden, stelde de GGD vast na onderzoek omdat er opmerkelijk veel bewoners 'zo moe' waren.

Vooral de geitenhouderij is een snel groeiende sector, zegt De Nijs. Terwijl er in Nederland helemaal geen grote behoefte is aan geitemelk en -kaas. "In Frankrijk wel. Dus zijn onze stallen gevuld met geiten, het voer wordt met vrachtwagens uit Frankrijk aangeleverd, de melk en het vlees gaan mee terug." Na een korte pauze: "en wij blijven zitten met het stof en de stront".

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Voor Nederlandse boeren is de op Frankrijk gerichte geitenhouderij aantrekkelijk omdat deze niet valt onder de zogenoemde 'dierenrechtenregeling' waarin de mestquota worden geregeld. "Geitenhouders mogen onbeperkt mest produceren."

Dat ging lange tijd goed in het Limburgse. De bevolking is er gemoedelijk en enigszins gezagsgetrouw. "En het CDA zit in het provinciebestuur", voegt De Nijs toe. "In Noord-Brabant is dat niet het geval, dus daar kwam al veel eerder een 'geitenstop'. Maar de Limburgers beseffen nu dat ze hun mond moeten opentrekken en nu staat het onderwerp ook hier op de politieke agenda." De bemoeienis van De Nijs en consorten kan daar iets mee te maken hebben. Met de 'Kerngroep Limburg Gezonder' heeft hij losse actiegroepen bijgestaan en geadviseerd hoe ze bezwaar moeten maken en politici kunnen beïnvloeden. Gemeenten als Nederweert voerden daarom een lokale geitenstop in.

Onder die druk ging uiteindelijk ook het 'Limburgs parlement' om, zoals de Provinciale Staten hier heten. Zeer tegen de zin van CDA-gedeputeerde Hubert Mackus ontstond een maand geleden een meerderheid voor een Limburgse geitenstop. Mackus is wel voor een verbod op níeuwe geitenbedrijven, zegt hij, en tegen de totale omvorming van bijvoorbeeld varkenshouderijen naar geitenhouderijen. "Maar als de uitbreiding van een geitenhouderij juist milieuwinst oplevert, omdat een oude kippenschuur bijvoorbeeld wordt afgebroken, ben ik daar niet tegen."

©epost@louman-friso.nl

Toch is dat onder de huidige (tijdelijke) geitenstop niet mogelijk. Het chagrijn onder de boeren is groot en zichtbaar omdat zich onder hen een 'Bekende Boer' bevindt. In het naburige Heythuysen woont geitenhouder Brinkhaus, die als 'boer Frank' met Yvon Jaspers in het programma 'Onze Boerderij' het ene na het andere lam liet werpen. Hij wilde dit jaar zijn stalcapaciteit verdubbelen, maar dat gaat nu niet door.

In 2020 moet een rapport uitsluitsel geven over de effecten van de geitenhouderij op de gezondheid van de omwonenden. Volgens gedeputeerde Mackus is het debat daarover 'te emotioneel'. Daarom is het signaal dat de tijdelijke geitenstop afgeeft volgens De Nijs zo belangrijk. "De gedeputeerde heeft altijd gezegd dat zolang niet wetenschappelijk is aangetoond dat de uitstoot gevaarlijk is, er geen reden is voor een beperking. Die bewering is nu omgedraaid", zegt De Nijs. "Eerst moet worden aangetoond dat de uitstoot niet gevaarlijk is, voordat groei mogelijk wordt." De toekomst van de geitenhouderij zal daarom ook het verkiezingsdebat domineren.

Soms maakt De Nijs een praatje met een boer. "Ze hebben geen idee wat er om hen heen gebeurt. Ze zijn boos en er ingestonken: in het systeem van de bank en de supermarkt, en kunnen niet meer terug."

De Nijs heeft bewondering voor hun harde werken. "Maar zij moeten ook respecteren dat wij niet ziek willen worden. Zo simpel is het."

Meerderheid wil minder vee

Een ruime meerderheid van het 'Limburgs Parlement' omarmt een nota over de toekomst van de intensieve veehouderij. Het provinciebestuur wil de overlast van de intensieve veehouderij fors terugdringen om het draagvlak te behouden. Er moet meer ruimte komen voor nieuwe stalsystemen en bedrijven moeten minder makkelijk kunnen uitbreiden. Dat moet weer leiden tot minder uitstoot van fijnstof en ammoniak en tot veel minder stank.

Lees ook:

Kan de Westerscheldetunnel eindelijk tolvrij worden?

In de aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten proeft verslaggever Hans Marijnissen de regionale thema’s. Aflevering 1: kan de Westerscheldetunnel eindelijk tolvrij worden?