Aart Staartjes: een man die geen kindervriend wilde heten

Welke Nederlander is niet opgegroeid met Aart Staartjes, die vandaag op 81-jarige leeftijd aan de gevolgen van een verkeersongeluk met zijn brommobiel in Leeuwarden overleed? Met zijn televisieoptredens heeft hij decennialang diverse generaties vermaakt. Hij werd vooral bekend als meneer Aart uit Sesamstraat. Een type dat hij ooit omschreef ‘als iemand die de bal lek prikte’.
©ANP Kippa
Staartjes in 'Jan J. de Bom’ ©ANP

In de jaren 70 was Staartjes een van de drijvende krachten van De Stratemakeropzeeshow met Wieteke van Dort (De Deftige Dame) en Joost Prinsen (Erik Engerd), een baanbrekend kinderprogramma, waarin Staartjes als het personage De Straat schitterde.

De makers deinsden er niet voor terug om controversiële onderwerpen te behandelen, zoals pies en poep, kinderen die hun ouders de les lazen en het belachelijk maken van onderwijzers in sketches, waarin Staartjes en Van Dort eeuwige zittenblijvers speelden.

Fatsoenminnend Nederland sprak regelmatig schande van deze brutale benadering van de kinderziel van De Stratenmakersopzeeshow. Sommige ouders verboden hun kinderen zelfs naar het programma te kijken. Maar de uitzendingen kenden ook veel bewonderaars door de originele en gedurfde wijze waarop de onderwerpen werden behandeld.

Van het programma zijn in de jaren 1972 en 1974 55 afleveringen gemaakt. Daarna gingen Staartjes en zijn collega’s aan de slag met het eveneens bewierookte J.J. de Bom, voorheen de kindervriend dat eind jaren 70 werd uitgezonden en slechts 32 afleveringen telde. Het programma werd in 1979 wel bekroond met de Zilveren Nipkowschijf van de televisiecritici.

Sesamstraat

Voor de meeste televisiekijkers zal Staartjes toch herinnerd worden door zijn rol in Sesamstraat. Als meneer Aart werd hij een vast gezicht in vrijwel elk Nederlands gezin.

Over het ontstaan van meneer Aart zei Staartjes twee jaar geleden in een interview: ,,Ik begon in 1981 als redacteur bij Sesamstraat. Een van de scenarioschrijvers zei toen: ‘Sesamstraat is een paradijs zonder slang.’ Dat vond ik een unieke uitspraak, zo waar. Daar moest iets aan gebeuren. Er moest iemand komen die de bal lek prikte.’’

Kinderen zijn altijd dol geweest op Meneer Aart

Staartjes twee jaar geleden in een interview

Ook met deze rol maakte Staartjes het niet iedereen naar de zin. ,,Er waren ook kritische ouders en pedagogen. De Amerikanen waren ook erg tegen. Die vonden Meneer Aart een negatief rolmodel. Zij vinden dat zo’n figuur niet thuishoort in een kinderprogramma en ik vind juist van wel. We hebben doorgezet, met veel succes. Kinderen zijn altijd dol geweest op Meneer Aart.”

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Meneer Aart uit Sesamstraat ©ANP Kippa

Veelzijdig

Aart Staartjes in 1989 ©ANP Kippa

Behalve met kinderprogramma’s was Staartjes ook als acteur in meer serieuze series en films een veelzijdige entertainer. Hij begon zijn carrière in 1957, toen hij samen met Eric Herfst (de echtgenoot van Jasperina de Jong) de patomimegroep Pantalon oprichtte.

Zijn beste rol speelde hij in 2006 in de televisiereeks Waltz, waarin hij aan het hoofd staat van een klein familiecircus dat moeite heeft het hoofd boven water te houden.

Opeens werd Staartjes, die in zijn beginjaren ook in tal van serieuze kilometers maakte, weer herontdekt. Hij verklaarde later dat hij geen moeite had om deze opvliegende Willy Waltz te spelen. ,,Hij ligt heel dicht bij mij,’’ zei hij terugblikkend op de serie.

Geen kindervriend

Over zijn leven en loopbaan publiceerde Staartjes een autobiografie met de titel Meneer Aart - Leven en werken van de man die geen kindervriend wil heten (2002). Een opvallende passage daarin gaat over zijn dochter die ooit dreigde naar de roddelbladen te stappen met het verhaal dat ze het slachtoffer zou zijn geweest van incest. Een constatering die onder hypnose door een psycholoog werd vastgesteld. Staartjes ontkende in zijn boek deze aantijging. ,,Deze methode klopt niet’’, zei hij jaren daarna in een interview.

Een van de laatste keren dat hij op de televisie was te zien was in het programma Sterren op het doek. Staartjes maakte daarin bekend recent een beroerte te hebben gehad. Hij zei daarover: ,,De dood is wel het minste dat ik vrees. Maar dat ik invalide word, lijkt mij erger.’’

De acteur laat drie kinderen en een stiefzoon achter.

Bekijk hier beelden van Aart Staartjes door de jaren heen: