‘Zelfs experts snappen niet wat Google met alle data doet’

Opgejaagd door bezorgde burgers en dreigende taal uit Washington en Brussel lijken Amerikaanse techgiganten verwikkeld in een onderlinge privacy-oorlog. Google slaat een slag met een reeks maatregelen en een heus privacy-hoofdkantoor in München. Maar wat als alle gebruikers straks de datakraan dichtdraaien? ,,We hebben wel informatie nodig.’’
©REUTERS

Het Google-kantoor in München is een klein Silicon Valley-filiaal in het hart van Beieren. Van de buitenkant verraden bescheiden grijze letters welk bedrijf er schuilt achter de gevel van dit dertien-in-een-dozijn-kantoorgebouw, binnen lopen ontwikkelaars en onderzoekers labs en kamers in en uit, wordt gesproken in zo’n tien talen, dragen medewerkers sneakers, hangen schommelstoelen aan het plafond. Bij de wand in de koffiehoek staan Beierse biertonnen gestapeld, beplakt met Google-logo’s. Uit de tafeltenniskamer klinkt gejuich.

De sfeer is feestelijk. Vandaag opent Google hier een nieuw Privacy- en Veiligheidscentrum. Nou ja, nieuw: dit pand is al veel langer van Google, maar nu privacy en veiligheid speerpunten zijn, krijgt deze Duitse tak een bijpassende naam. Het aantal privacy-medewerkers wordt verdubbeld tot 200. Een belangrijke stap. Het bedrijf dat jaarlijks honderd miljard (!) omzet draait op basis van persoonlijke gegevens bouwt hier aan een centrum dat de rest van Google op een potentieel kostbaar datadieet zet.

Privacy moet voor iedereen beschikbaar zijn

Sundar Pichai

Nieuwe privacymaatregelen

Kent Walker ©google

Maar de boodschap van de Google-topmannen en -vrouwen (speciaal ingevlogen uit Californië) hier is helder: het is ons menens als het om privacy gaat. In de woorden van CEO Sundar Pichai (via een videoverbinding): ,,Privacy en veiligheid moeten gelijk beschikbaar zijn, voor iedereen, overal.’’ Vorige week kondigde Google een reeks nieuwe maatregelen aan zodat je bijvoorbeeld ongevolgd kunt navigeren in maps en video’s kunt kijken via YouTube zonder dat deze voorkeuren bewaard worden.

Maar hoe oprecht zijn de maatregelen? Of doet het bedrijf soms gewoon mee met de maatschappelijk mode? Na fikse dataschandalen en hoge concurrentieboetes lijken grote technologiebedrijven Apple, Facebook en Google plots bezig aan een wedstrijdje verplassen als het gaat om privacybescherming.

Apple zegt: wat er op je iPhone gebeurt, blijft op je iPhone. Faceboook-baas Mark Zuckerberg stelt dat ‘privacy de toekomst is’ en Google beschouwt zichzelf als een van de eerste privacyprofeten, ondertussen subtiel snerend naar Zuckerberg en diens ronkende statements over betere gegevensbescherming.

Zo zegt Google-topman Kent Walker (officieel Senior Vice President Global Affairs, ook wel ‘de tweede man’ genoemd) tegen deze site: ,,We zijn minder van de grote aankondigingen, maar meer van concreet bouwen aan diensten waar mensen veel aan hebben, laat onze producten spreken.’’ Hij zal doelen op het plan van Facebook om al je gegevens makkelijk in één keer te wissen – vorig jaar gelanceerd door Zuckerberg, maar nog altijd niet gerealiseerd.

Data-oceanen gewoon ‘veilig’

Google beschikt met tientallen apps, programma’s en diensten over een van de grootste data-oceanen van de wereld, met nauwkeurig zicht op de verblijfsplek, het mailgedrag en appgebruik van honderden miljoenen gebruikers. Uit recente onderzoeken van deze site bleek dat Google per Maps-gebruiker alleen al beschikt over honderdduizenden gegevens, maar inmiddels ook de (versleutelde) medische gegevens van honderdduizenden Nederlanders in een datacenter heeft staan, in opdracht van een medisch databedrijf.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Zijn al die gegevens veilig? Jazeker, zeggen ze in München in koor: we werken veilig, klanten weten wat we doen, je gaat zelf over je data. Bij beleidsmakers in Washington, Brussel en Den Haag groeit echter het ongemak. ,,Zelfs experts snappen niet precies wat Google precies met alle data doet’’, zegt Bart van der Sloot, privacy-onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg.

De kritische publieke opinie en politieke oorlogstaal jaagt Google ongetwijfeld op. Al lijkt topman Kent Walker niet erg onder de indruk van die dreigementen uit regeringssteden: ,,In verkiezingstijd zijn er allerlei statements, maar wij willen vooral dat onze klanten goede diensten krijgen’’, zegt hij in gesprek met deze site. ,,Natuurlijk nemen we politici serieus, ze reflecteren de maatschappij. Maar als onze klanten blijven terugkeren, dan doen we ons werk goed. Gebruikers geloven in onze kwaliteit, juist ook op het gebied van databeveiliging en privacy.’’

Gebruikers geloven in onze kwaliteit, juist ook op het gebied van da­ta­be­vei­li­ging en privacy.

Kent Walker

Minder data betekent minder inkomsten

Stephan Micklitz ©google

Het nieuwe privacypad is potentieel riskant voor Walker, Zuckerberg en al die andere bazen in Silicon Valley. Minder data betekent domweg minder inkomsten. Als iedereen anoniem gaat surfen en YouTuben ‘kan de kwaliteit eronder lijden’, erkent de directeur van het veiligheidscentrum in München, Stephan Micklitz.

,,Maar als gebruiker moet je weten dat we je via Google Assistant alleen kunnen vertellen dat je vlucht zo meteen vertrekt als je de data daarover deelt. Er is scepsis, dat merk ik ook in mijn omgeving, als ze horen dat ik voor Google werk. Maar we willen echt dat mensen controle hebben over hun gegevens, niet alleen door een lange tekst voorwaarden, maar ook via onze diensten.’’

En als je ondanks alles toch denkt: ‘wegwezen’, dan kan dat. De Googlers wijzen er fijntjes op dat je altijd vrij bent om je eigen gegevens mee te verhuizen, dat je met één druk op de knop (Take Out) je data kunt weghalen. Inmiddels maken gemiddeld een miljoen mensen per maand gebruik van de mogelijkheid, weet een ontwikkelaar bij een van de demonstraties. Of deze mensen Google daadwerkelijk vaarwel zeggen, is onduidelijk. Het kan ook dat ze slechts een back-up maken. ,,Maar het is een belangrijk onderdeel van onze filosofie: als je niet tevreden bent, moet je je eigendom kunnen meenemen.’’

Al gaat Google niet zo ver om automatisch alle data te wissen, of om standaard de incognito-modus aan te zetten. Dat zou gelijk staan aan commerciële zelfmoord. In de woorden van een andere ontwikkelaar: ,,Onze kracht is het personaliseren van diensten. Als we continu alle data weggooien kunnen we dat niet meer doen.’’

En hoewel de Take Out sympathiek overkomt, is er een gebrek aan goede alternatieven voor veel Google-diensten. Daarmee lijkt Google een soort Hotel California geworden, de beroemde plek uit de Eagles-hit waar je wel kunt uitchecken, maar nooit echt kunt vertrekken.

©Google
©Markus Mielek