"Koud water is een wondermedicijn"

SIGRID SPRUYT IS SINDS EEN JAAR EEN OVERTUIGDE IJSBEER

Een openbaring, noemt Sigrid Spruyt het. De voormalige nieuwslezeres heeft het voorbije jaar de geneugten van het ijsberen ontdekt en raakt er sindsdien amper over uitgepraat.
"Koud water is een wondermedicijn. Elke duik is een hergeboorte."
Met een gelukzalige glimlach om de lippen komt Sigrid Spruyt de zwemvijver uit. Het water is 6,1 graden 'warm'. "Je bent de hele dag een ander mens als je hier 's ochtends hebt gezwommen." ©Joel Hoylaerts

Ze glundert terwijl ze naar de kant zwemt. "Het ijskoude water voelt aan als een hoop kleine naaldjes in mijn lijf. Een fakir op een spijkerbed voelt allicht iets gelijkaardigs. Maar voor je medelijden met me krijgt: het is zalig. Met niéts te vergelijken." We bevinden ons in het Boekenbergpark in Deurne. De buitentemperatuur bedraagt 2,5 graden Celsius, het water in de zwemvijver is er 6,1. Terwijl wij flink ingeduffeld aan de rand staan te koukleumen, trekt Sigrid Spruyt (55) nog een extra baantje. Telkens wanneer haar hoofd boven water komt, zien we een gelukzalige glimlach.

1 minuut per graad

"Ik ben een jonge ijsbeer", lacht ze even later bij een kom warme soep. "Vorig jaar in september ben ik lid geworden van de Deurnese IJsberen. Ik kwam hier in de zomer zwemmen en enkele leden van de club polsten me: 'Zou koudwaterzwemmen niets voor jou zijn'? Ik dacht: 'Dat moet ik inderdaad eens proberen.' Omdat ik het zo bijzonder en uitdagend vond, heb ik van meet af aan een dagboek bijgehouden." Dat ligt vanaf vandaag in de boekhandel. Lezers zullen erin ontdekken dat Sigrid in februari van dit jaar haar persoonlijk record vestigde. Toen bedroeg de watertemperatuur 3 graden - zeg maar: een blok ijs die net gesmolten is. "Ik ben er die dag 3 minuutjes in gebleven", zegt ze. "Dat is een ongeschreven regel: maximum 1 minuut per graad. 3 graden is natuurlijk koud, maar omdat je in de herfst begint met temperaturen rond de 15 graden, wordt het week na week een beetje kouder en valt het al bij al mee."

Maar helemaal wennen doet het nooit. Hoe vaak je ook in zo'n ijskoude plas springt, telkens opnieuw moet je over een drempel, aldus Sigrid. "Je rekent af met je angst, je boekt een overwinning op jezelf. Het effect daarvan is onbetaalbaar: je kunt de wereld aan, je bent nergens nog bang van. Uiteraard is dat voor een deel illusie, maar toch: je zelfvertrouwen krijgt een enorme boost." Niet zelden beginnen mensen te ijsberen wanneer ze een moeilijke periode in hun leven doormaken. "Ook voor mij is het een reddingsboei geweest. Ik wil hierover niet in detail treden, maar ik zie het zo: als je in de kou gelaten wordt, moet je de kou niet buitensluiten maar opzoeken. Ik heb dat vrij letterlijk opgevat. (lacht)"

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Een ijsblokje in een cocktail

Meer zelfvertrouwen, minder piekeren. Dat zijn effecten op de langere termijn, maar elke duik zorgt ook voor een instant shot levenselixir. "Eén van de andere ijsberen omschrijft het zo: alsof je in een vat toverdrank valt", vertelt Sigrid. "Pijn, verdriet, angsten,... Alle beslommeringen worden weggespoeld door het water. Het is een verjongingskuur, een hergeboorte. Je bent de hele dag een ander mens als je 's ochtends in het ijskoude water hebt gezwommen. De adrenaline verhoogt, er komen endorfines vrij, je komt in een soort van euforie. Verslavend, hoor."

Dat willen we graag geloven, maar is het eigenlijk niet gevaarlijk om je lichaam zo'n extreme koudeshock toe te dienen? "Als je hartpatiënt bent, kun je het beter laten", zegt Sigrid. "Maar voor alle andere mensen is het helemaal niet gevaarlijk en bevordert het zelfs de gezondheid. Op tal van vlakken: het is goed voor de bloedvaten, de spieren en het hart. Het bevordert de weerstand en het immuunsysteem, je krijgt er een betere huid en gezonder haar van, en het verhoogt de vruchtbaarheid. IJsberen werkt bovendien preventief tegen artrose, reuma, ontstekingen en zelfs beroertes. Koud water stimuleert namelijk de productie van een enzym dat bloedklonters oplost voor ze tot hartaanvallen of beroertes kunnen leiden."

Het grootste gevaar is dat je er te lang in blijft. "Je kunt je op den duur zo goed voelen in dat water - als een ijsblokje in een cocktail op een zuiders feestje - dat je er te lang in blijft en onderkoeld geraakt. Dat is natuurlijk niet oké, maar verder zijn hier eigenlijk nog nooit accidenten gebeurd."

Ook al omdat elke ijsbeer zich voor een duik goed opwarmt. Vandaag heeft Sigrid 5 kilometer gefietst, anderhalve kilometer gelopen en dan nog even touwtjegesprongen. "Met zo'n voorbereiding ben je mentaal ook klaar voor de shock", zegt Gui, een ijsbeer van 60 die ons gesprek heeft gevolgd. "Het feit dat je ingesteld bent op de kou die komt, is niet onbelangrijk. Kijk naar wat Eric Geboers is overkomen. Hij dook achter zijn hondje, kwam totaal onverwacht in ijskoud water terecht en overleefde het niet. Een goed voorbereide ijsbeer gaat dat nooit meemaken."

Herfstblad op je snoet

Dat de Deurnese IJsberen met liefst 1.000 leden (zie kaderstukje) populairder dan ooit zijn, verbaast Sigrid en Gui niet. "Ik ben nu drie jaar bezig", zegt Gui. "En ik vind het nog altijd ongelooflijk dat ik 58 ben moeten worden om de heilzame kracht te ontdekken van zo'n simpel iets, koud water."

"Wat ik daarstraks vertelde over de heilzame effecten, zowel op fysiek als op mentaal vlak, is niet nieuw", vult Sigrid aan. "De Grieken en de Romeinen wisten het al. De kerk, met zijn afschuw voor alles wat lichamelijk is, heeft water eeuwen in het verdomhoekje kunnen duwen. Maar zo'n honderd jaar geleden is er een heropleving gekomen, ook van het koudwaterzwemmen. Dat er vandaag opnieuw veel mensen in geïnteresseerd zijn, komt door onze huidige, jachtige samenleving. De natuur is verdwenen uit het leven van veel mensen, terwijl je hier tussen de vissen in de vijver zwemt. Als je boven komt, ligt er een herfstblad op je snoet. Je ziet eenden, ganzen, roodborstjes... Onze overheid geeft zo veel geld uit aan lapmiddelen en campagnes, maar de meeste burn-outs en depressies kunnen verholpen of vermeden worden met een vijver in een park, een plas koud water. Het effect is echt wonderbaarlijk."

Sigrid vindt dat de overheid werk moet maken van meer zwemvijvers zoals die in het Boekenbergpark. "Dit is - helaas voor mensen in andere steden en gemeenten - de mooiste plek om aan koudwaterzwemmen te doen in België. Dat zeg ik niet, maar dat komt van de Britse Outdoor Swimming Society. Hun missionstatement is: 'Geloven dat zwemmen de dag mooier maakt, dat je zwemvreugde kan delen, en dat iedereen recht heeft op openluchtzwemmen en zuiver water in meren en rivieren.' Ik sluit me daar graag bij aan. Dit jaar raakte bekend dat een derde van de Vlaamse waterlopen de nitraatnorm niet haalt, in plaats van het doel van 5%."

Eén met de kosmos

Werk aan de winkel, dus, voor onze beleidsmensen, die nochtans niet totaal vreemd zijn met de materie. Van politici als Vladimir Poetin en Bart De Wever bestaan beelden terwijl ze ijsberen. Sigrid spreekt ons meteen tegen. "Dat zijn politici die omwille van hun imago van sterke leider één of twee keer in koud water springen, enkel en alleen als de camera's draaien. Dat heeft met ijsberen niets te maken. Bij ons gaat het helemaal niet om prestaties of stoer doen. Ik heb mijn records ook wel opgeschreven, maar het heilzame zit 'm daar niet in."

Sigrid is ervan overtuigd: de wereld heeft nood aan meer openluchtzwemmen, want water geneest. "Op het gevaar af wat mystiek te worden: zo'n duik, hoofd vooruit, is eenwording met de kosmos. Water is vloeibaar, veranderlijk, ongrijpbaar. Zwemmers zijn dan ook, bijna zonder uitzondering, vrije geesten. Die soms weleens met sombere gedachten in het water gaan, maar er gegarandeerd met een brede glimlach weer uitkomen. Goedgezind, levenslustig. En wie me niet gelooft, moet het zelf maar eens proberen. (lacht)"

'Dagboek van een IJsbeer' van Sigrid Spruyt, uitgeverij Houtekiet.

Stoerdoenerij? Daar draait het bij de ijsberen niet om. Al schrijft ook Sigrid haar records wel op. ©Joel Hoylaerts