'Ik wil vrouwen vooruit helpen'

Angela Maas

Professor en cardioloog Angela Maas (62) - uitgesproken strijdvaardig en gevat - schreef een boek over het vrouwenhart, waarin levensstijl een belangrijke rol speelt. Zelf is ze niet roomser dan de paus. ,,Pizza's, loempia's, kant-en-klaar. Als mijn man een weekje weg is, gebeuren er vreselijke dingen.''
©ERIKSMITSPHOTOGRAPHY

Hoewel ze als cardioloog veelvuldig waarschuwt voor de sluipmoordenaars stress en overbelasting, veegt ze in het dagelijks leven de vloer aan met haar eigen raad.

Angela Maas maakt niet zelden werkweken van minstens 70 uur. Ze komt hollend, op hakken, haar kamer binnen in het Nijmeegse Radboud umc. Net terug van onderwijs aan studenten: ,,Leuk en interessant, hoor, college geven, maar soms moet ik tien keer hetzelfde vertellen en daar ben ik eigenlijk niet zo van.''

Die dag verder op haar programma: overleg in Den Haag. En tussendoor maakt ze tijd vrij om te vertellen over Hart voor vrouwen, haar boek dat volgende week wordt gepresenteerd. Ze schreef het om specifieke vrouwenklachten te belichten, want in veel literatuur en onderzoek anno 2019 is de standaard nog altijd de man.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Eerder deze maand vloog ze van hot naar her. Maas, onlangs voorgedragen als VN Vrouwenvertegenwoordiger 2020, organiseerde een medisch congres op Curaçao. ,,We hebben gesproken over de link tussen gezondheid en geld. Armoede - met in het kielzog huiselijk geweld, slechte voeding en gebrekkige voorzieningen - speelt vaak een grote rol bij een risicovolle levensstijl. Economische onafhankelijkheid is belangrijk. Mijn missie: vrouwen empoweren, ook binnen de zorg. Nog steeds bestaat de top voornamelijk uit mannen. In aanloop naar de VN-conferentie maak ik daarom lawaai via de media, blogs en vrouwenorganisaties om hier verandering in te brengen.''

Na haar verblijf in het Caribisch gebied was Maas samen met haar echtgenoot te vinden op La Palma. Ze verzilverde er de prijs voor het winnen van de Nationale Wetenschapsquiz 2018. Maas kreeg in het zogenoemde sterrenreservaat uitleg over de wereldberoemde telescopen. De blik op het universum vond zij verbazingwekkend.

Maar meer nog verwonderde zij zich over het gedrag van haar vakantievierende hotelgenoten in de eetzaal. ,,Ik had die buffetten nog nooit meegemaakt. Ik vond dat werkelijk schokkend. Een gegraai en een chaos in dat restaurant! Wat mensen allemaal opscheppen: vijf borden hoofd gerecht, drie toetjes. En het waren zeker niet de slanksten die vooraan stonden, enorme buiken schransten met knalrood hoofd tot ze letterlijk niet meer konden. Waarom doe je dit, dacht ik steeds. Omdat het inbegrepen is? Confronterend. Van de weeromstuit aten mijn man en ik steeds minder. Op de laatste dag eindigden we met een stukje kaas en een glas wijn bij wijze van diner.''

U heeft een zelfhulpboek geschreven. Hoeveel heeft u er thuis in de kast staan?

,,Niet een. Ik lees liever over sterke vrouwen als Simone de Beauvoir of Marie Curie. Op de een of andere manier leef ik redelijk gezond. Ik geef mezelf een 7. Maar het kan beter. Ik zou een stappenteller moeten aanschaffen. Net als half Nederland zit ik de godganse dag; in mijn auto, achter mijn beeldscherm. Wel loop ik twee keer per week hard, maar dat zouden vier sessies moeten zijn plus een bezoek aan de sportschool. Dat lukt niet. Op zaterdag ren ik drie kwartier, op zondag loop ik 8 kilometer in een uur. Aan wedstrijden doe ik niet, die leveren me blessures op. Vijftien jaar geleden trainde ik zo hard voor de marathon van New York dat ik een stressfractuur opliep in mijn bovenbeen. Ook hield ik een gebroken schouder en later een polsbreuk over aan hardlopen in de winter. Ondanks code oranje ging ik op mijn gympen het spekgladde bos in. Dan ga je onderuit. Boeken over diëten en over voeding heb ik niet. Ik kook al bijna dertig jaar niet meer.''

Wie zet dan het eten op tafel?

,,Mijn man. Ik vind koken verschrikkelijk. Een ramp. Ik heb geen tijd en het is evenmin een prioriteit. Of is dat hetzelfde? Ik kan het ook niet. Toen mijn kinderen jong waren - ze zijn nu 28 en 30 jaar oud - probeerde ik het weleens. Maar al heel snel zeiden ze: o nee hè, mama, jij gaat toch hopelijk niks maken? Als mijn man nu een weekje weg is, gebeuren er vreselijke dingen. Pizza's, loempia's, kant-en-klaar. Alles wat slecht is, haal ik in huis. Deliveroo, Thuisbezorgd, ik ken al die telefoonnummers. Ik ben niet roomser dan de paus. Ik houd van een glas wijn en als er op een feestje een schaal met bitterballen langskomt, blijf ik in de buurt. Je kunt niet alle risicofactoren elimineren. Zelfs een non in het klooster wordt niet zonder kleerscheuren 100.''

Maar levensstijl speelt wel een belangrijke rol bij hartklachten, schrijft u in uw boek.

,,Zeker. En aanleg en erfelijkheid ook. Net als stress. Mannen en vrouwen reageren daar verschillend op. Het gebrokenhartsyndroom - een plotseling infarct na een heftige gebeurtenis, bijvoorbeeld bij verlies van man of kind - komt negen keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Ook veel meer vrouwen dan mannen krijgen door chronische stress, een vechtscheiding of een kind met adhd, te maken met een scheur in hun kransslagader. Ze staan middenin het leven en ineens: pats. Intrigerend.

Vroeger zag je een burnout bijna altijd bij iemand die tegen de pensioengerechtigde leeftijd aan zat. De laatste loodjes. Nu zie je vrouwen van 30, 35 jaar die er mee te maken krijgen. Waarom? Vanwege de neiging tot perfectionisme. Op het werk, thuis, in vriendschappen en relaties. Kijk naar Instagram. Alles moet mooi, goed en vrolijk zijn en dient vooral ook voortdurend te worden vastgelegd. Alleen al van het idee raak ik overspannen. Dit gedrag leidt tot nieuwe gezondheidsproblemen die om andere uitlaatkleppen vragen. Niet alleen een arts moet met het antwoord komen, dat moeten we met z'n allen doen.''

Op welke manier kunnen we Hart voor vrouwen het beste lezen?

,,Ik denk als een soort naslagwerk. Het is informatief. Ik geloof niet dat veel mensen het stug van voor naar achteren, in een ruk uitlezen. Je kunt bepaalde klachten opzoeken. Er kan ook een geruststellende werking van uitgaan: veel problemen blijken een relatief onschuldige oorzaak te hebben. Zoals een hogere bloeddruk. Daar heb ik zelf ook al jaren last van, ik gebruik medicatie waardoor ik mij beter voel. Ik hoop dat niet alleen patiënten het lezen, maar ook bezorgde echtgenoten, huisartsen en cardiologen. Misschien kunnen vrouwen mijn boek meenemen naar het spreekuur en wijzen op voorbeelden.''

Veel artsen ergeren zich rot aan mensen die aan zelfdiagnose doen.

,,Dan zeg ik: dan moet je direct stoppen met je werk, want dan heb je een verkeerd vak gekozen. Door internet zijn we overal deskundig in geworden. We gaan niet meer naar een reisbureau, maar boeken zelf onze trip. Daarnaast hebben we verstand van voeding, het klimaat, politiek en sport. Dat maakt onze samenleving verwarrend en hectisch, maar het zorgt er ook voor dat we mondiger zijn.

Ik vind het juist fijn dat iedereen beter geïnformeerd is. Als ik 35 jaar terug zei: mevrouw, wat vindt u er zelf van, dan hoorde ik: ik vind niks, u bent de dokter. Dat is onnozel. Vrouwen van nu hebben een mening. En artsen en patiënten zijn gelijkwaardige gesprekspartners geworden. Dat is verhelderend. Ouderen die zeggen: tot hier en niet verder met die behandelingen. En: ik maak liever een mooie reis in de tijd die mij nog rest dan weer een kuur te ondergaan waardoor ik mij hondsberoerd voel. Wie zijn wij dokters ook? Wij beslissen niet in ons eentje over een mensenleven. Dat doen we samen met de patiënt. Zoals de klant meedenkt met Albert Heijn en kan zeggen: ik hoef die vette plofkip niet. De tijden zijn veranderd.''

Zijn de tijden ook veranderd in jullie beroepscultuur? Specialisten staan nog steeds te boek als horken.

,,Dat lompe kleeft er nog altijd een beetje aan. Dat heeft te maken met gedragspatronen die van generatie op generatie worden overgenomen. In de jaren 80, toen ik begon, was het een heel erge machocultuur. Aanvankelijk gedroeg ik me ook zo totdat ik ontdekte: die jas past mij niet. Wat die lompe houding in de hand werkt: als je hogerop in rang komt, sta je behoorlijk onder druk. Als je als lief zacht gekookt ei cardioloog wilt worden, red je het niet. Maar de allergrootste horkerigheid is er wel vanaf. Dat komt ook omdat assistenten in opleiding hun opleiders beoordelen. Jongeren klagen over grofheid van hun bazen. Verplegend personeel heeft mij ook weleens gezegd: in de katherisatiekamer heeft iedereen het alleen maar over neuken, ik wil dat het stopt. Ik heb daar altijd tegen geageerd.''

Hoe reageerden uw collega's daarop?

,,Dan ben je dat zeurwijf. Of die feministe. Bij vergaderingen van de Vereniging voor Cardiologie ben ik vaak opgestaan om commentaar te leveren en vragen te stellen: waarom zit er in die commissie geen vrouw? Op een gegeven moment werd bij de rondvraag standaard gezegd: heeft Maas soms ook nog wat op te merken? Ik moet eerlijk zeggen: ik ben al drie jaar niet meer bij de bijeenkomsten geweest. Ik heb daar geen zin meer in.''

Ook niet nu Maas bij de VN gaat praten en een boek heeft geschreven waarvoor grote belangstelling is?

,,Er zullen vast mannelijke collega's zijn die mijn boek in de haard gooien. Daar maak ik mij geen illusies over. Maar ik ben niet meer bezig met hoe zij naar mij kijken. Het draait om: hoe ga ik ermee om? Ik wil vrouwen vooruit helpen. Voor patiëntes is een meer vrouwvriendelijke beroepscultuur essentieel. Wat mannen daarvan vinden zal mij worst wezen. Het moet multicultureler en diverser. Verandering is noodzakelijk, denken dat we God zijn is iets uit de jaren 80. Hoewel aan bepaalde ingewikkelde operaties, met dotters en kleppen, nog wel een goddelijke status kleeft.''

En een goddelijk salaris?

,,Nee, de tijden dat er vijf ton werd verdiend, die zijn voorbij. Dat kan niet meer en dat hoeft niet meer. Vaak werkt je partner ook. Bovendien: wat moet ik met vier ton? Belasting betalen? Voor leuke dingen doen heb ik geen tijd. En in een Ferrari mag je hier nog steeds maar 120 rijden. Ik heb een degelijke tweedehands Volvo. Ik vind het zonde dat een auto al 10.000 euro minder waard is wanneer je de drempel van de garage passeert. Hoe het stuur eruit ziet of de bekleding, interesseert me niets.

Ik heb een huis in Frankrijk, maar wel zonder zwembad. Met Kerstmis waren mijn man en ik er met onze beide zoons. Een gouden week. We wandelen, fietsen, kijken Netflix en gaan lekker eten. Niet bij sterrenzaken, maar bij restaurants waar wijnboeren ook komen. Ik zou er gek van worden als ik van half 7 tot 11 aan tafel moet zitten. Ik drink een paar glazen wijn en ga om 10 uur naar bed. Heerlijk.''

Angela Maas is uitgesproken, strijdvaardig en gevat. Tot haar oudste, autistische zoon ter sprake komt die 'momenteel weer wisselend in zijn vel zit'. Dan raakt zij zichtbaar geëmotioneerd. ,,Hij is mijn grote zorg. Dat blijft hij mijn hele leven. Autisme gaat niet over.''

Dan weer strijdvaardig: ,,Laatst ben ik door het lint gegaan toen iemand verkondigde dat autisme het gevolg is van inentingen. Hysterisch gezwets! En dat het verholpen kan worden door een goede microbioom - een goede darmflora - en aangepaste voeding. Dat het te genezen is. Ik liep naar diegene toe en zei: wat een slecht verhaal is dit. Ik schrok van mezelf. Maar het raakte me zo in mijn ziel, die onzin die ook via social media wordt verspreid. Ik was enorm gekwetst. Kom niet bij mij aanzetten met lulkoek. Dan word ik ongelooflijk giftig. Over mijn boek kan ik een ding garanderen: er staat geen komma lulkoek in.''

©ERIKSMITSPHOTOGRAPHY
©ERIKSMITSPHOTOGRAPHY