‘Als ik zing, word ik deel van een geheel’

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag: het verhaal van Margret Seebacher (50). ‘Er ontstaat een diepe, woordeloze verbinding met diegenen die met mij zingen.’
Margret Seebacher. ©Lars van den Brink

Wij staan op een berg in Oostenrijk, mijn geboorteland. Meestal zoeken we een top op, maar we kiezen ook wel voor een plek wat lager op de berg, die vrij uitzicht biedt op andere toppen. Of waar we mooi de diepte in kijken. Het kan ook gebeuren als we een ‘Joch’, een overgang passeren, een plek waar je ‘om de hoek komt’ en een nieuw uitzicht krijgt.

De meer­stem­mi­ge jodelzang lijkt ons mee te nemen in de vrijheid en de schoonheid van de natuur in de bergen

Opeens krijg ik, of een van mijn broers, zussen, vrienden, of een ander met wie ik op pad ben, het gevoel dat er een ‘Juchezer’ of een ‘Jodler’ naar buiten moet. Dat gaat spontaan, er wordt niet over nagedacht of gesproken. Er moet een gevoel van grote vreugde uit, over het moment en het samenzijn. Het is de ervaring van ‘zien’, die een besef van ‘zijn’ oproept, waardoor we als vanzelf gaan ‘zingen’. Ik begin, de anderen vallen in. We staan samen in een losse kring en een meerstemmige jodelzang ontvouwt zich tussen ons, draagt onze klanken naar buiten en naar boven; lijkt ons mee te nemen in de vrijheid, de wildheid en de schoonheid van de natuur die je daar in de bergen ervaart.

Volksmuziek

Wij zijn thuis opgegroeid met Tiroolse volksmuziek. Mijn moeder leerde ons – vijf kinderen – al heel jong meerstemmige liederen. Wij traden ook op, behalve dat we zongen musiceerden we ook. Op het conservatorium ontmoetten we studenten die ook uit families afkomstig waren waar volksmuziek centraal stond. Ze werden vrienden, met hen bestudeerden we behalve volksmuziek klassieke muziek en jazz. En we gingen met hen de bergen in, weer in, want daar waren we als pubers mee gestopt.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Als we nu in de bergen een ‘Jodler’ aanheffen, zoekt ieder zijn eigen stem, en er ontstaat een meerstemmig, in elkaar overgaande, rustige melodie, die met een gezamenlijke vertraging in een slotakkoord eindigt, door niemand aangegeven, maar door iedereen aangevoeld en op hetzelfde moment afgesloten. Soms ­begint de eerste zanger nog eens, maar dan een toon hoger. Die tweede keer komen de klanken met een misschien nog grotere intensiteit en volume uit onze kelen. ‘Reine Freude’ in deze stilte en schoonheid!

Muziek geeft mijn leven zin, zowel op de berg, als ook in mijn werk als muziektherapeute in zorginstellingen, waar ik onder meer werk met mensen met dementie. In het ­samen zingen of samen een instrument bespelen, ervaren zij dat ze bestaan. Ze maken contact en communiceren op deze non-verbale manier met elkaar.

Met een lach en een handgebaar

Ik werk met een vrouw van 87, die aan het begin van de therapie nog naar symfonieën en liederen van Mahler wilde luisteren. Zij zoog de muziek op, was naar binnen gericht. Dankzij de muziek was zij in staat herinneringen en gedachtes op een verbaal hoog niveau te delen, zich weer op de buitenwereld te richten.

Met het verloop van de ziekte werd haar muziekbeleving steeds basaler. Mahler maakte plaats voor liederen van vroeger, en opeens durfde zij zelf te zingen. Zij sloot af met een kleine, vrije improvisatie, met een lach en een handgebaar; op haar manier dirigeerde zij. Het werd steeds eenvoudiger, maar ook steeds meer van haar – en daarmee van ons. Haar ­eigenheid en haar humor kwamen meer en meer naar buiten. Nu staan ons enkel nog klanken en stemgeluiden ter beschikking, soms tweestemmig, met de gitaar als begeleiding.

Ondertussen communiceren we met gebaren en bewegingen. We lachen ook veel, en zij is nog steeds aan het dirigeren. Zij houdt ‘de ­regie in handen’ door precies aan te geven, wanneer, hoe en met welke toon we afsluiten. ‘Het gaat heel goed’, geeft zij na afloop vrolijk aan. Dankzij de muziek wordt zij weer ­be­wust van haar bestaan, maakt zij contact, komt zij in beweging en komt tegelijkertijd tot rust.

Troost

Muziek troost mij als ik het moeilijk heb; muziek resoneert mijn gevoelens van vreugde ook. Of ik nou met een cliënt zing, op donderdagavond met mijn Amsterdamse koor of met mijn familie op een Oostenrijkse berg een Jodler aanhef, elke keer worden we deel van een geheel. Er ontstaat een diepe, woordloze verbinding met diegenen die met mij zingen, ­zonder afspraak, zonder ‘oefenen’, omdat we elkaar zo diep kennen en begrijpen. Die verbintenis gaat dieper dan woorden, het is de verbinding met iets groters, met een oerkracht.”

In de verhalenreeks ‘Zin in het alledaagse’ vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Heeft u ook zo’n verhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Welk verhaal geeft uw leven zin?

Hoe geven we zin aan ons bestaan? In een nieuwe reeks verhalen – onder de titel ‘Zin in het alledaagse’ – gaan we in de komende tijd op zoek naar de antwoorden op die vraag.

Dan maak je maar zin

We zijn doorgeschoten individualisten, vindt Denker des Vaderlands René Gude. Hij wil eerherstel voor het collectief - en dan samen aan zingeving doen.