‘Absurde bureaucratie’: echtpaar, 88 en 90 jaar oud, kan niet tegelijk gevaccineerd worden

Nauwelijks jonger is de 88-jarige Martien Haveman dan haar man Piet (90). 65 jaar zijn ze getrouwd. Toch kunnen ze niet tegelijk worden gevaccineerd: ze vallen in verschillende leeftijdsgroepen van het vaccinatieschema van de overheid. Een lot dat veel thuiswonende echtparen op leeftijd de komende tijd gaat treffen.
Martien en Piet Haveman vallen in verschillende leeftijdsgroepen en kunnen niet tegelijk gevaccineerd worden. ©Harry Cock

De uitnodigingsbrief valt deze week bij het Groningse echtpaar Haveman op de mat. Piet Haveman mag bellen met de GGD om een afspraak te maken voor een vaccinatieprik. Hij is 90, en dus een van de ongeveer 45 duizend ‘thuiswonende ouderen van 90 jaar of ouder’ die sinds dinsdag deze uitnodiging ontvangen: zij worden mobiel genoeg geacht om daarvoor zelf naar de regionale GGD-vaccinatielocaties te komen. Minder mobiele 90-plussers krijgen de prikken van de huisarts.

Meteen belt zijn vrouw Martien Haveman (88) het GGD-callcenter voor de afspraak. De prikken die hen tegen het coronavirus moeten gaan beschermen, willen ze graag. Maar het gesprek verloopt anders dan ze verwacht. ‘Ik moest een stukje uit de ontvangen brief voorlezen om te bewijzen dat wij die echt hadden ontvangen. Vervolgens vroeg de medewerker of mijn man de iPad kon meenemen. Ik dacht: wat ingewikkeld allemaal.’

Wat haar het meest steekt: zij mag niet met haar man meekomen om gelijk ook haar eerste prik te krijgen. Volgens het vaccinatieschema van de overheid valt Martien in een andere leeftijdscategorie, die van 85 tot 90 jaar. De ongeveer 220 duizend thuiswonende Nederlanders van die leeftijd krijgen later een uitnodiging voor een vaccinatie. ‘Absurde bureaucratie’, vindt Haveman. ‘Nu moeten wij in totaal vier keer reizen voor een prik. Terwijl premier Rutte tegen ons zegt: reis zo min mogelijk.’

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Ongenoegen

De reis naar de GGD is voor het echtpaar een hele onderneming. Zij wonen in het noorden van de stad Groningen, de vaccinatielocatie MartiniPlaza is aan de andere kant van de stad. Beiden steunen op een rollator bij het lopen. Vanwege zijn stijve spieren heeft Piet voor zijn vervoer een auto nodig met een verhoogde instapmogelijkheid. ‘Gelukkig is een kennis uit de buurt met zo’n speciaal busje bereid om mijn man deze maandag naar de GGD te brengen, en ook voor zijn tweede prik’, zegt Martien. ‘En hij heeft eveneens aangeboden om mij twee keer te brengen, tegen de tijd dat ik de afspraken heb.’

Ontzettend blij zijn ze met deze hulp. Maar eigenlijk, bekent Martien, vindt ze het maar wat lastig om zo om hulp te moeten vragen. Terwijl ze zelf jarenlang in het vrijwilligerswerk anderen heeft geholpen. Haar man was in de jaren zeventig leider van de Groningse PvdA-fractie. ‘We hadden minder hulp nodig gehad als we gelijktijdig hadden kunnen worden gevaccineerd.’ En liever nog waren ze gewoon op eigen kracht naar hun huisarts gegaan voor de prikken. ‘Vlak bij ons huis. ‘Dat was voor ons zoveel handiger geweest.’

Bij de GGD begrijpen ze het ongenoegen van het echtpaar. ‘Wij mogen nu alleen 90-plussers vaccineren’, zegt de woordvoerder van de GGD-koepel GHOR. ‘Dat zijn de regels van het ministerie van Volksgezondheid.’

De overheid heeft er, mede op advies van de Gezondheidsraad, voor gekozen nu met voorrang de thuiswonende ouderen te vaccineren, te beginnen met de oudste groep. De ouderen die mobiel genoeg zijn, krijgen op de GGD-locaties het vaccin van Pfizer toegediend. De huisartsen gaan de niet-mobiele ouderen inenten met het vaccin van Moderna.

Schaarste

Het RIVM, dat de vaccinatieoperatie uitvoert, beklemtoont dat schaarste aan vaccins nu het grootste probleem is. Deze maand krijgt Nederland niet meer dan 757 duizend doses vaccins geleverd, grotendeels van Pfizer. In februari worden doses vaccin verwacht van Pfizer en Moderna, maar nog geen 900 duizend. Per persoon zijn bovendien twee prikken nodig. ‘Met deze hoeveelheden is het niet mogelijk alle ouderen meteen in te enten, wat we natuurlijk het liefst zouden doen’, zegt de RIVM-woordvoerder.

Om, gegeven die schaarste, de kwetsbaarsten het snelst te beschermen, is gekozen voor een systeem met leeftijdscategorieën. ‘De oudsten komen dan het eerst in aanmerking voor een vaccinatie’, zegt de RIVM-woordvoerder. In dit systeem zijn dan soms de partners van verschillende leeftijden op andere momenten aan de beurt. ‘Als we de jongere partners die meekomen meteen ook een prik zouden geven, zou er misschien niet genoeg vaccin overblijven om de andere alleroudsten te beschermen.’

‘Het blijft een omslachtig en onlogisch systeem’, vindt Martien Haveman. Zij verzekert dat ze vriendelijk is gebleven in het gesprek met de callcentermedewerker van de GGD. ‘Hij begreep het probleem en kon er ook niets aan doen. En hij waardeerde het dat ik vriendelijk bleef. Regelmatig krijgt hij scheldtelefoontjes van mensen die zich aan de regels ergeren, vertelde hij.’